Я не ведаю чаму, але апошнім часам з Польшчы палезлі героі і антыгероі Другой сусветнай вайны як тыя пчолы з вулля. А некаторыя - як ротмістр Вітальд Пілецкі - хутчэй за ўсё стануць агульнаеўрапейскімі прыкладамі для нашчадкаў. Праўда антыгерояў - братоў Бельскіх - выцягнулі з небыцця галівудскія прадзюсары (ці як гэта - прамоўтэры) і да польскай гісторыі яны датычныя ўскосна, аднак Еўропа таксама будзе асацыяваць іх з Польшчай.

Мяркую, што з гэтай нагоды заходнія кузены вырашылі раз і назаўсёды пазбавіцца комплексаў, звязаных з той страшнай вайной. Ну каб шаля са станоўчымі героямі пераважыла нарэшце шалю з "капа" з Асвенцыма і антысемітамі з Ядвабнага. У гэтай сувязі Інстытут нацыянальнай памяці зрабіў чарговае адкрыццё забытай легенды. Імя легенды - Крыстына Скарбэк.

Фільм пра братоў Бельскіх сур'ёзна раззлаваў польскую грамадскасць і вось ён адказ прадажнаму Галівуду - польскія кінапрадзюсары рыхтуюцца да здымак грандыёзнай эпапеі пра польскага Джэймса Бонда ў спадніцы. Менавіта Скарбэк і мае стаць тым Бондам.

Свой шпіёнскі шлях Крысціна Скарбэк пачала ў Вялікабрытаніі ў 1939 годзе, куды прыехала з акупаванай нацыстамі Польшчы. Яна зблізілась з афіцэрамі брытанскай выведкі (пра абставіны і матывы збліжэння пакуль ніхто не узгадвае) і пераканала іх, каб яны уключылі яе пад псеўданімам Крысцін Грэнвіль у элітны спецбатальён SOE (Special Operations Executive), які праводзіў сакрэтныя аперацыі ў акупаванай Еўропе.

Параўнання з Бондам можа і не такія карэктныя, аднак з Мата Хары - дык дакладна. Падчас выканання заданняў у Еўропе Скарбэк вядома трапляла ў небяспечныя і нават бязвыхадныя сітуацыі. І тут яна праяўляла незвычайныя імправізацыйныя здольнасці. Скарбэк умела пераканаць і навязаць волю нямецкім афіцэрам і салдатам, якія аказваліся побач. У Венгрыі яна здолела пераканаць паліцыю, якая збіралася аддаць яе гестапа, што ў яе сухоты, нават здолела кашляць крывёю. У Францыі пад імем Паліна Арманд арганізавала партызанскую брыгаду і адбіла ў гестапа бельгійскага падпольшчыка Франсуа Камаэрца за некалькі гадзінаў да смяротнай экзэкуцыі.

Полька Скарбэк не былы б полькай, каб не мела раманы з афіцэрамі, прычым як ангельскімі ды польскімі, так і нямецкімі. Дзякуючы гэтаму, таксама як мата Хары, яна шмат чаго магла дасягнуць. Аднак бурлівыя раманы сталі прычынай трагедыі - у 1952 годзе Крысціна Скарбэк была забіта сваім каханкам, хаця існуе таксама версія, што яна зашмат ведала пра справы брытанскай выведкі і таму павінны была загінуць.

Меў рацыю Немэн - дзіўны ўсё ж гэты свет. У сутарэннях Інстытута нацыянальнай памяці аказваецца захоўваецца безліч розных матэрыялаў, звязаных з дзейнасцю польскіх груп супраціву часоў II Сусветнай. Відаць, што іх хопіць яшчэ не на адзін блкбастэр. Чаму ж тады апошнія 15 гадоў гэтая арганізацыя займалася выключна выкрыццём агентаў СБ камуністычнай Польшчы і ахвярамі савецкага таталітарызму? Грамадства без герояў пачынае камплексаваць, людзі нярвуюцца, маюць дрэнны сон і апетыт, прадукцыйнасць зніжаецца, ВУП падае ну і г.д. Галодны і слабы работнік нікому не патрэбны. А так глядзіш, запал з'явіцца, агеньчык у вачах і крызіс адступіць як цемра начная адступае перад светам на золку. Нам гэта таксама было б карысна.