Спадарства, мне гэта толькі здаецца, ці мы нарэшце дачакаліся вясны? Калі сонца не толькі свеціць, але і пачынае грэць, на тэрмометры +10, а на газонах пачынае прабівацца першае нясмелае зяленіва, якое хавалася яшчэ з восені пад снегам. А часамі нават б'е па вачах яскравым і да непрыстойнага свежым зялёным колерам. Хочацца паставіць дзядзю вартавога, каб ён стаяў і пільнаваў гэты цуд ад п'яных падлеткаў з півам і паўсюдных сабачак з іх паблажлівымі гаспадарамі. Каб нават плюнуць на гэтую амаль святую траўку ніхто не смеў.

Крыху гісторыі. Савецкі Саюз шмат чым адрозніваўся ад Еўропы. Аднак былі адрозненні, якія ляжалі практычна ў падмурку савецкай цывілізацыі. Напрыклад, стаўленне да газонаў. У СССР па газонах не хадзілі, не бегалі, не сядзелі і г.д. Святая карова ды толькі. Я нават падазраю, што ў савецкія часы газоны яўна ствараліся з нейкімі ваенна-стратэгічнымі мэтамі пра якія мы яшчэ не дазналіся, бо архівы засакрэчаныя. Можа для кантакту з іншапланецянамі?

Уся астатняя Еўропа над газонамі проста здзекавалася - валялася, качалася, спала, ела, паліла на ім папіросы, піла віно, смажыла барбекю, загарала і яшчэ Бог ведае чым займалася пакуль на вуліцах было цёмна. Газоны ў пасляваеннай Еўропе (у адрозненне ад брытанскіх) пэўняць канкрэтную функцыю - стварыць камфорт для гараджаніна, заціснутага ў сярэднявечным каменным мяшку пад назваю "цэнтр" альбо "сіці" альбо "Стары Рынак". Свабоду перамяшчэння там ніхто не абмяжоўвае, не кажа - хадзі тут, а калі пайдзеш на газон, будзеш пакараны, як злачынца. На псіхіку савецкага чалавека, дарэчы, гэта моцна уздзейнічае.

Шпацыр вясною і летам па Мінску паказвае ясна - у нас стаўленне да газонаў не змянілася. Студэнты, якія традыцыйна павінны сядзець альбо ляжаць на газоне з кніжкай у руках, асцярожна абыходзяць траўку і сядаюць, як тыя галубы, выключна на прадметы нежывой прыроды - бардзюры, лавы, камяні, у лепшым выпадку - пенькі. Дзеткі бываюць робяць спробы кінуцца на траўку, аднак пільныя мамы іх выцягваюць адтуль і часамі нават лупцуюць па попе - не рабі так, не хадзі туды. І дзіця, як сабака Паўлава, набывае рэфлекс на ўсё жыццё: газон - гэта татэм, бруднымі ручкамі не чапаць.

Прычыну гэтага ірацыянальнага стаўлення да газонаў я бачу ізноў жа ў сялянскім паходжанні большасці гараджан і наяўнасці лецішчаў. Там нашыя людзі занурваюцца ў зяленіва бульбы, агуркоў, кабачкоў ды яшчэ якога тапінамбура, таму ніякі газон ім не патрэбны. А ў горадзе яны дбаюць пра кавалачак таго, сярод чаго выраслі, каб вока радавалася, а душа памятала пра родную вёску. Як пра карціну на сцяне. Немцы, якіх я ўпершыню пабачыў на газоне ў Празе такога варыянту яўна не мелі, таму і ставіліся да газонаў спрэс утылітарна. А дзе ім яшчэ было паваляцца на траўцы?

Апошняй дзяржавай, якая ішла савецкім шляхам была Польшча. За сядзенне ці стаянне на газонах, якія належаць гораду, а не прыватным асобам ці арганізацыям, тут пагражае штраф да 500 злотых (каля 130 у.а). Але і гэтая цытадэль хутка мае здацца. Палітычны хуліган і гарэлачны кароль Януш Палікот рыхтуе закон пра муніцыпальныя газоны і паркі, каб адкрыць іх для ўсіх жадаючых. Думаю, што пройдзе з першага чытання. Адначасова рыхтуецца закон пра сабачыя купкі. Той хто не прыбярэ смярдзючае лайно альбо будзе раскопваць газон рызыкуе патрапіць не на 500, а 1000 злотых штрафу. І ваўкі сытыя, і траўка цэлая і авечкам можна пасвіцца. Толькі вось сабачкам гэтага не растлумачыш.

Дык для каго ўсёткі газоны - для людзей, сабачак ці ўладаў? Адказ відаць залежыць ад таго, хто ты - чыноўнік, сабака ці просты жыхар гораду ў якога на дзіва не аказалася лецішча (ну ёсць жа такія ненармальныя!). А так хочацца вясною збочыць з дарожкі ў парку Горкага ці на плошчы Якуба Коласа ды адпачыць на траўцы (вядома без купак побач), пачытаць кніжку не на халоднай лаўцы, а на духмянай мяккай траўцы. Вясна ідзе, вясне дарогу!.